Baile
English | Gaeilge |
OPW Logo
41.jpg
Bottom Curve

Pleanáil

Riosca tuile agus forbairt




Réamhrá
Ní féidir na cúiseanna bunúsacha le tuilte, báisteach trom agus leibhéil arda farraige, a rialú. Ach ag an am céanna is féidir méid agus déine na tuile a phlé. Is é an factóir leis an tionchar is mó ná forbairt, go háirithe forbairt sna tuilemhánna .i. ceantair in aice aibhneacha a mbíonn faoi thuile de ghnáth i ndiaidh tréimhsí de bháisteach trom. Cabhróidh taifid stairiúla a léiriú cad iad na ceantair atá i mbaol tuile, cé gur féidir le tuilte tarlú in áiteanna nach rabhadar cheana nó nach bhfuil aon taifid ar fáil de thuilte a bheith ann, de bharr athruithe i gcoinníollacha thuas nó thíos sruatha nó i bhfad níos mó báistí ná an gnáth.

Ba chóir an riosca tuile a thabhairt faoi deara i ngach cás ina bhfuiltear ag smaoineamh ar fhorbairt. Tá sé seo ar son leasa na ndaoine go bhfuil an fhorbairt á mholadh acu agus leasa an phobail i gcoitinne.

Tionchar bhaol tuile ar fhorbairt
D'fhéadfadh treorú ar damáiste maoine, strus daonna agus cruatan, fadhbanna ag fáil árachais maoine agus éileamh iarmhartach ar an gcaiteachas den údarás áitiúil nó acmhainní an rialtais lárnach ar oibreacha cosanta tuile de bharr forbairt a chur i gceantar i mbaol tuile. Beidh costais bhreise suntasacha de bharr tógála oibreacha cosanta ag uair na forbartha, nó ag dáta níos déanaí, agus tá deis ann nach soláthróidh sé díolúine iomlán ó bhaol tuile agus, mura bhfuil sé deartha i gceart d'fhéadfadh tionchar aimhleasach a bheith aige ar an riosc tuile in áiteanna eile.

Tionchar na forbartha ar an riosca tuile thuas srutha
Ní hamháin go dtuileann an abhainn ina gnáth chainéal ach in aice na tuilemhá ag uaireanta tuile. Threoródh aon ainleog den slí srutha nádúrtha an abhainn a 'chúlú suas' agus leibhéal tuile in aghaidh an tsrutha a mhéadú. Dá bhrí sin is féidir an tógáil de fhoirgnimh nó tithe, agus go háirithe mothaí le haghaidh bonneagair nó cosaint, i nó trasna tuilemhá an forbairt féin a chur i mbaol tuile, ach is féidir an riosca tuile do thalamh agus maoin in aghaidh an tsrutha a mhéadú chomh maith. Tá sé fíor le rá ag baint le haon tógáil nó cúngú isteach sa ghnáth chainéal abhann freisin.

Tionchar na forbartha ar an riosca tuile thíos srutha
D'fhéadfadh talamh nádúrtha nó talmhaíochta, mar choill, coillearnach, foithreacha nó páirceanna bairr, roinnt mhaith de aon titim baistí a slogadh. Laghdódh an clúdach de thalaimh dá leithéid le foirgnimh, tarramhacadam (ar nós clóis pháirceála nó bóithre), nó aon ábhar neamhscagach eile an cumas chun báisteach a shlogadh, agus beith rith talaimh méadaithe dá bharr. Mhéadódh srutha abhann agus an riosca tuile do talamh agus maoin le sruth de dheasca forbairtí móra, san áireamh iad atá i bhfad ó aibhneacha tábhachtacha. D'fhéadfadh an tionachar céanna a bheith ag roinnt forbairtí níos lú tógtha thar thréimhse ama áirithe.

Tionchar bhaol tuile taoide ar fhorbairt
D'fhéadfadh tuile mhór a bheith mar thoradh ar thaoidí arda, gaotha arda agus borradh a fhorbraíonn i gcórais íseal-bhrú. Léiríonn réamhaisnéisí reatha d'athrú aeráidego n-ardóidh an baol de thuile ón bhfarraige sa todhchaí. Tá aon áit taobh thíos de bhuaicphointe reatha nó tuartha leibhéil na farraige, áiteanna taobh thiar de chosaintí reatha nach dtugann ach leibhéal áirithe cosanta san áireamh, i mbaol tuile sa todhchaí.

Tionchar athrú aeráide féideartha
Léiríonn réamhaisnéisí reatha d'athrú aeráide in Éirinn go n-éireoidh na geimhrí níos fliche agus an scaipeadh báistí níos 'doineanta', agus go n-ardóidh leibhéil na farraige. Ciallíonn sé seo go bhféadfadh áiteanna nach mbíonn tuilte iontu faoi láthair a bheith i mbaol tuile sa todhchaí.

Cur chuige molta
Éascóidh an measúnú de riosca tuile, agus na tionchair choibhneasacha de, nó ar, fhorbairt ar fud dobharcheantair, seachas ar bhonn ceantar-ar-cheantar, forbairt inmharthana trí dhamáiste tuile sa todhchaí a laghdú, agus mar sin laghdófar na costais eacnamaíocha agus sóisialta féideartha atá léirithe thuas. Tá Pleananna Forbartha (agus cinntí Pleanála ina dhiaidh) mar an rud is tábhachtaí don chur chuige seo. Moltar mar sin go ndéanfar Ráiteas Polasaí agus Treoirlínte maidir le forbairt/riosca tuile cosúil leis na cinn sa cháipéis iniata a ionchorprú sna Pleananna Forbartha.