Planowanie Przestrzenne
Ryzyko powodzi a zabudowa
- Wytyczne do planowania dla w?adz lokalnych
- Ryzyko powodzi a zabudowa
Wprowadzenie
Podstawowe
przyczyny powodzi, ulewne deszcze i wysoki poziom morza, s? niemo?liwe
do opanowania. Jednak?e mo?emy mie? wp?yw na czynniki warunkuj?ce
zasi?g i gwa?towno?? powodzi. Najbardziej wp?ywowym
czynnikiem jest tu zagospodarowanie przestrzenne, szczególnie zagospodarowanie
terenów teras zalewowych, to jest terenów przylegaj?cych do rzek maj?cych
sk?onno?? do wylewania po ulewnych deszczach. Zapisy historyczne
pomog? ustali? które tereny s? szczególnie podatne na zalanie,
jakkolwiek zawsze mo?e si? zdarzy?, ?e powód? obejmie
tereny do tej pory nie zalewane, lub co których nie wiadomo, aby by?y
zalane w przesz?o?ci. Przyczyn? takiego stanu rzeczy bywa zmiana
stosunków wodnych w górnym lub dolnym biegu rzeki lub wyst?pienie gwa?towniejszych
opadów deszczu.
Ryzyko zalania powinno by? brane pod uwag? zawsze kiedy rozwa?a si? zagospodarowanie terenu. Le?y to w interesie zarówno osób prywatnych, planuj?cych budow?, jak i w szeroko poj?tym interesie publicznym.
Wp?yw ryzyka
powodziowego na zagospodarowanie.
Lokalizowanie
budownictwa na terenie zagro?onym powodzi? mo?e prowadzi?
do zniszczenia nieruchomo?ci, stresu i ci??kiej pracy ludzi,
problemów z uzyskaniem ubezpieczenia mienia i w konsekwencji potrzeby
zaanga?owania ?rodków finansowych z bud?etu w?adz lokalnych
lub centralnych w celu wykonania prac zabezpieczaj?cych przed
powodzi?. Wykonanie tego typu prac zarówno w czasie zabudowywania terenu,
jak i w terminie pó?niejszym, poci?gnie za sob? dodatkowe
koszty, mo?e nie zapewni? ca?kowitego zabezpieczenia przed powodzi?,
a je?li zabezpieczenia nie zostan?
prawid?owo skonstruowane, mo?e doprowadzi? do wyst?pienia
ryzyka powodziowego gdzie indziej.
Wp?yw
budownictwa na ryzyko powodzi w górnym biegu rzeki.
W czasie powodzi
wody rzeki p?yn? nie tylko swym naturalnym korytem ale tak?e
wzd?u? teras zalewowych. Jakakolwiek konstrukcja wybudowana w
naturalnym ?o?ysku rzeki mo?e spowodowa? jej cofni?cie
i doprowadzi? do podniesienia si? poziomu wody w jej górnym biegu.
Konstrukcja domów i innych budynków, a zw?aszcza nabrze?a zbudowane
dla potrzeb infrastruktury lub ochrony, na terasach zalewowych i w poprzek ?o?yska
rzeki mo?e wobec tego nie tylko narazi? sam? zabudow? na
ryzyko zalania, ale i podwy?szy? zagro?enie powodziowe terenów i
nieruchomo?ci znajduj?cych si? w górze rzeki. Ta sama sytuacja
ma oczywi?cie miejsce w przypadku postawienia jakichkolwiek konstrukcji w
sta?ym korycie rzeki.
Wp?yw
budownictwa na ryzyko powodzi w dolnym biegu rzeki.
Tereny naturalne
lub rolnicze, takie jak puszcze, obszary le?ne, pastwiska czy pola uprawne
s? zazwyczaj w stanie wch?on?? znaczn?
cz??? deszczu, który na nie spada. Zabudowa terenu, pokrycie go
nawierzchni? asfaltow? (parkingi, drogi) lub innymi materia?ami
nieprzepuszczaj?cymi wody mocno obni?a zdolno?? terenu do absorbcji
opadów, i b?dzie prowadzi?a do wzrostu nat??enia
odp?ywu na danym terenie. Tak wi?c du?e inwestycje,
w??czaj?c równie? te oddalone od g?ównych rzek,
mog? wp?yn?? na zwi?kszenie ilo?ci wody w rzekach
i ryzyko zalania terenów i nieruchomo?ci w dolnym biegu rzeki. Du?a
liczba mniejszych przedsi?wzi?? budowlanych mo?e doprowadzi?
do tego samego.
Wp?yw
zagro?enia powodzi? wywo?an? przez p?ywy na
budownictwo.
Po??czenie
wysokich p?ywów, fal, silnych wiatrów i spi?trze? fal
powsta?e w wyniku frontu niskiego ci?nienia mo?e prowadzi?
do rozleg?ych powodzi. Aktualne prognozy zmian klimatu wskazuj?,
?e ryzyko powodzi ze strony morza b?dzie w przysz?o?ci
wzrasta?. Tereny po?o?one poni?ej obecnego lub
przewidywanego poziomu morza, w??czaj?c obszary za obecnie istniej?cymi
zabezpieczeniami, zapewniaj?cymi tylko cz??ciow?
ochron?, nara?one b?d? w przysz?o?ci na ryzyko powodzi.
Wp?yw
mo?liwych zmian klimatu.
Aktualne prognozy
zmian klimatu w Irlandii wskazuj?, ?e zimy stan? si?
bardziej mokre, a opady deszczu gwa?towniejsze, i poziom morza si?
podniesie. B?dzie to oznacza?o, ?e tereny nie b?d?ce
obecnie podatne na powód?, mog? by? zagro?one w
przysz?o?ci.
Rozwa?enie zagro?enia powodziowego i jego korelacji z budownictwem (rozsianym po ca?ym rejonie zlewni wód a nie tylko usytuowanym w zabudowie zwartej), u?atwi zrównowa?ony rozwój poprzez zmniejszenie przysz?ych zniszcze? spowodowanych powodzi?. Dzi?ki temu obni?eniu ulegn? potencjalne ekonomiczne i spo?eczne koszty powodzi wymienione powy?ej. Plany zagospodarowania (i nast?puj?ce w ich wyniku decyzje planistyczne) maj? dla osi?gni?cia tego kluczowe znaczenie. Wskazane jest wi?c, aby wytyczne i dyrektywy dotycz?ce zagro?enia powodziowego i budownictwa, powsta?e na podstawie powy?szych aktów prawnych, zosta?y w??czone w plany zagospodarowania.